:: 02 stycznia 2012 ::


O Wschodzie nostalgicznie

W styczniu 1898 roku opublikowano książkę Isabelli Bird Bishop „Korea and Her Neighbours” o jej kilkumiesięcznych podróżach po Korei. Książka ta została wyprzedana na pniu i natychmiast zrobiono dwa dodruki. W 1970 roku ukazał się jej reprint w Korei.



Dlaczego piszę o niej na blogu związanym z Japonią?

Autorka podróżowała przez kraj, który de facto znajdował się pod okupacją japońską, zatem przedstawia bardzo szczegółowy opis podróży, czy to łodzią czy to na kucykach, po „prymitywnym”, jak sama określa, kraju z jenem, jako walutą, osadnikami japońskimi w koreańskich miastach, rybakami japońskimi na wybrzeżach i cmentarzami japońskich poległych żołnierzy w tle.


cmentarz żołnierzy japońskich

Pani Bishop roztacza romantyczny i piękny obraz egzotycznego kraju, w którym ludzie żyją dość nieskomplikowanym życiem. Mimo że popełnia podstawowy błąd kulturoznawcy i antropologa, bo obserwuje kulturę z „wyższej cywilizacyjnie” pozycji białego człowieka, daje dokładny wgląd nie tylko w przejawy kultury materialnej, ale także opisuje przyrodę, geologię, religię i zjawiska społeczne.


sklepik

Książka została zilustrowana unikalnymi zdjęciami, przestawiającymi Koreę, jaka zanikła pod wpływem impetu rozwoju cywilizacyjnego.


Seul

Isabella Bird Bishop, Korea and her Neighbours, Yonsei University Press, Seoul 1970.

m.


:: 04 stycznia 2012 ::


Szamanki miko

Tradycyjnie miko były szamankami w pełnym tego słowa znaczeniu. Musiały przejść przez okres cierpienia i/ lub destrukcyjne doświadczenia oraz trzy inicjacje szamańskie, polegające na:

1. Śnieniu nadnaturalnego snu, w którym pojawia się bóstwo (bierne sny prorocze lub uzdrawiające). Śpiący słucha bóstwa, a po przebudzeniu często znajduje przedmiot podarowany przez bóstwo, które poinformowało go, że od tej chwili zaczyna nowe życie z nowymi mocami i wskazuje mu drogę, którą ma podążać.
2. Nagłe kamigakari, czyli opanowanie przez bóstwo.
3. Podróż dookoła świata lub przez różne światy z boskim przewodnikiem.

Szamańska przemiana powinna zacząć się od desperacji i uczucia obrzydzenia do dotychczasowego sposobu życia, często od uczucia jakby się miało zablokowane wszystkie osiem kierunków (happō fusagari) lub jakby stało się przed ścianą (yukizu mari). Bardziej współcześnie nadawały się do tego też życiowe zdarzenia, takie jak bankructwo, alkoholizm, śmieć lub choroba.

Pierwotnie szamanki miko nosiły przy nadgarstkach lusterka (szamani Tunguscy widzieli duszę zmarłego w naczyniu, w Japonii naczynie to zastąpiono lustrem). Na szyjach, ramionach i we włosach, podobnie jak koreańskie szamanki mudang, nosiły klejnoty magatama.


magatama

W rękach trzymały torimono, czyli przedmiot magiczny, przez który duch wnikał do ciała szamanki. Na przykład w tańcach kagura jest to gałązka drzewa sakaki.



Dawniej miały łuk i strzały, ponieważ łuk jest jednostrunowym instrumentem muzycznym, którego dźwięk przenika do świata zmarłych i przywołuje dusze. W trakcie obrządków szamańskich często miko towarzyszył muzyk z cytrą, który ściągał bóstwo do środka kręgu saniwa, w którym szamanka wpadała w trans i kontaktowała się z bóstwem kami.



Początkowo służba szamańska miko związana była z dworem cesarskim, z czasem jednak wykształciły się bardziej „popularne” odmiany wioskowe zwane nuru lub yuta.

Nuru (noro) obejmowały mocą duchową wioskę. Zobowiązane były do zachowania czystości rytualnej: były niezamężne, unikały pogrzebów, miały własne bóstwo kami, którym najczęściej był ich przodek. Podróżowały na białym koniu w towarzystwie młodzieńca.

Yuta wykazywały wszystkie bardziej powszechne cechy szamana:
- miały symptomy choroby i osłabienia (histeria arktyczna),
- traciły apetyt,
- miały halucynacje,
- śniły koszmary,
- miały problemy natury dermatologicznej i bóle głowy,
- wykazywały okresowe dezintegracje osobowości.

Jeśli zaakceptowały swój nowy stan, symptomy znikały, a pojawiał się dar jasnowidzenia i jasno słyszenia. Najczęściej uważa się je za tożsame z nuru, a kulturowo i tak oba rodzaje szamanek stopiły się z miko.

Na początku epoki Meiji (1868-1912) nastąpiło „oczyszczenie” shintō z elementów buddyjskich i przesądów. Wprowadzono wtedy zakaz praktykowania dla miko. Po wojnie, w 1954 r zniesiono te ograniczenia i nastąpiła odnowa rytuałów i wierzeń szamanistycznych.

Do czasów współczesnych przetrwały:
1. Itako lub ichiko – ślepe media (Północne Honshū),
2. szamanki służące okresowo w wioskach (nuru i yuta),
3. miko, naturalne szamanki w typie występujących dawniej na Hokkaidō i Ryūkyū.

Niestety, miko, które można zobaczyć współcześnie w chramach shintoistycznych przy okazji świat, czy ceremonii ślubnych, najczęściej nie mają nic wspólnego z szamanizmem. Są po prostu „zatrudnione” jako przyświątynne pomocnice do przygotowań, sprzątania sprzedaży talizmanów i niejako do ozdoby.


współczesne miko



m.


:: 05 stycznia 2012 ::


Ćwiczenia na hiraganę

Dla tych, którzy nie mają na pochmurny długi weekend lepszych planów niż nauka japońskiego, na stronie MATSUMI umieściliśmy nowe ćwiczenia na hiraganę.

W sam raz na powtórkę, odświeżenie lub po prostu do utrwalenia... 23 strony słówek i zdań do napisania hiraganą.

m.



:: 12 stycznia 2012 ::


Nowy podręcznik i ćwiczenia na katakanę

Nareszcie, bo z poślizgiem, ukazał się podręcznik do nauki japońskiego na poziomie 3N. Jest to pierwszy z dwóch tomów i zawiera teksty oraz ćwiczenia do nauki znaków kanji wymaganych na ten poziom zaawansowania.



Szczegółowe informacje i spis treści na stronie WYDAWNICTWA MATSUMI.

Drugi tom w przygotowaniu. Wersja optymistyczna: będzie gotowy w połowie marca.

Dodatkowo na stronie MATSUMI nauka online zamieściliśmy nowe ćwiczenia na katakanę.


m.





:: 13 stycznia 2012 ::


Bonryaku demae, czyli prosta forma ceremonii herbacianej

Bonraku demae (盆略点前) jest prostą formą parzenia herbaty, zwaną potoczniej „parzeniem na tacy”. Sposób ten pokazuje jak można zastosować skomplikowany rytuał Drogi Herbat na co dzień. Dzięki niemu, w miarę nieskomplikowany sposób, można się rozkoszować czarką herbaty nie tylko w pokoju herbacianym, ale także w miejscu pracy, w szkole czy w ogrodzie.

Do bonryaku demae potrzebna jest minimalna ilość utensyliów:
jedwabna ściereczka fukusa, czarka chawan, chasen, czyli pędzel do ubijania herbaty, bambusowa łyżeczka chashaku, natsume, czyli pojemnik na herbatę, ściereczka chakin, kensui, czyli miseczka na zlewki oraz słodycze.

Kolejność czynności (UWAGA: opis skrajnie łopatologiczny, uproszczony i pozbawiony całej masy ważnych niuansów):

1. Wnosimy ciasteczka.
2. Siadamy przed wejściem do pokoju herbacianego, odstawiamy na bok tacę, składamy ukłon. (wstajemy od prawej nogi)
3. Wracamy po miseczkę na zlewki (kensui)
4. Wyjmujemy zza pasa obi fukusę, przecieramy natsume i chashaku.
5. Z czarki wyjmujemy chakin.
6. Wlewamy wrzątek do czarki, zanurzamy chasen, obracamy go 2 razy, ubijamy wrzątek, rysujemy pędzlem znak hiragana ‘no’.
7. Wylewamy zużyty wrzątek do kensui. Przecieramy czarkę chakinem 3 i pół raza dookoła.
8. Ujmując chashaku składamy ukłon i mówimy „okashi o dōzo” (proszę poczęstować się ciasteczkiem).
9. Ubijamy herbatę.
10. Podajemy gościowi czarkę z gotową herbatą.
11. Gdy gość zwróci czarkę, nalewamy do niej nieco wrzątku. Następnie wylewamy wrzątek do miseczki na zlewki.
12. Złożony chakin wkładamy do czarki, na wierzchu układamy chasen, bierzemy do ręki chashaku i przecieramy go fukusą. Układamy chashaku na brzegach czarki.
13. Odstawiamy miseczkę na zlewki.
14. Natsume ustawiamy na środku tacy. Fukusę otrzepujemy z drobin herbaty nad miseczką na zlewki, składamy i zatykamy za pas obi.
15. Wynosimy miseczkę na zlewki.
16. Wynosimy tacę. W wyjściu odstawiamy tacę na bok i kłaniamy się.

Opis ten jest skrajnie uproszczony, ponieważ nawet w tak prostej formie, jak bonryaku na ceremonię składa się 100 perfekcyjnie wykonanych czynności...

Układ utensyliów na tacy przed i w trakcie ceremonii



m.


:: 16 stycznia 2012 ::


Symbolika zwierzęca

Pisałam już o symbolice roślinnej. Dzisiaj zatem co nieco o symbolice zwierzęcej w kulturze Japonii.

MRÓWKA (ari 蟻) jest symbolem pokoju, przemysłu, znikomości i cnoty, a w systemie feudalnym symbolem etykiety i patriotyzmu.

CYKADA (semi 蝉) stała się znakiem piękna, długowieczności, niewinności, czystości i wiecznej młodości, a w buddyzmie symbolem transmigracji duszy.

WAŻKA (tombo トンボ) uznana została za znak lata i zwycięstwa. Uważana jest za ducha ryżu i zwiastun bogatych zbiorów. W VIII wieku była symbolem siły dworu Yamato.

ŚWIETLIK (hotaru 蛍) jest esencją naturalnego piękna i symbol namiętnej miłości.

JEDWABNIK (kaiko 蚕) stał się symbolem niekończącej się ciężkiej pracy i przemysłu, a także znakiem czystości i cudów.

PAJĄK (kumo 蜘蛛)- zapowiadał nadejście gości. Później stał się też symbolem umiejętności i przemysłu.

KRAB (kani 蟹) znany jest jako symbol siły życiowej i odnowy. Wierzy się, że kraby (szczególnie w zatoce Dannoura) są duchami poległych wojowników z rodu Heike.

KARP (koi 鯉) jest symbolem miłości (ponieważ ryby te zazwyczaj pływają parami), przez co ofiarowane są pannie młodej jako dar ślubny. Jest też znakiem długowieczności, cierpliwości, szczęścia i zdrowia, a w buddyzmie symbolem wolności absolutnej, bo bez przeszkód poruszają się w wodzie.

ŻÓŁW MORSKI (umigame 海亀) jest znakiem długowieczności i nadnaturalnej mocy. Ponieważ przynosi szczęście, w połączeniu ze śliwą, sosną i bambusem zapewnia szczęście i zdrowie,

WĄŻ (hebi 蛇), ponieważ zmienia skórę, uznany został za symbol wiecznego życia. Jest też czczony jako bóstwo podmokłych łąk i pól.

ŻABA (kaeru 蛙) zapowiada koniec zimy, a jej kumkanie powiązane z pięknem pór roku. Ponieważ słowo 'kaeru' jest homofoniczne do 'wracać', żaba stała się też talizmanem zapewniającym szczęśliwy powrót z podróży

ŻURAW (tsuru 鶴) jest wszechobecnym symbolem długowieczności i piękna, mądrości i piękna.

KUKUŁKA (hototogisu 時鳥) jest symbolem piękna, ale też uznawana jest za łącznika pomiędzy światem żywych i umarłych.

GĘSI (kari 雁) i ich odlot zwiastują przepełnioną smutkiem jesień. Ptaki te są też symbolem pełni księżyca i męskości.

KACZKI MANDARYNKI (oshidori 鴛) są przestawiane parami jako symbol zaufania i dozgonnej wierności małżeńskiej.

SŁOWIK (uguisu 鶯) w połączeniu ze śliwą zwiastuje wiosnę i jest symbolem poezji, piękna, oraz miłości.

KANIA (tobi 鳶) uznana jest za świętego ptaka, bo poraziła blaskiem wrogów cesarza Jimmu.

MYSZ (nezumi 鼠) uznana jest za posłańca jednego z Siedmiu Bogów Szczęścia – Daikokutena. Ma też za zadanie strzec bogactwa.

LIS (kitsune 狐) posiada magiczną moc i może rzucać uroki na ludzi. Jest też posłańcem bóstwa Inari. Uwaga na lisice o dziewięciu ogonach – zamieniają się w piękne kobiety i mamią samotnych mężczyzn.

LATAJĄCE WIEWIÓRKI (musasabi ムササビ) stały się symbol włamywaczy, ale też uważane są czasami za tengu, zamieszkujące góry.

MAŁPA (saru 猿) jest symbolem bóstwo Sarutahiko (patrz wpis o Tengu), a jej zadaniem jest też ochrona koni przed chorobami. Czy to dlatego na budynku stajni przy Toshōgu w Nikkō są sławne małpki? (pytanie rzucam w sieć.. Może 2koty będzie wiedzieć?)


m.


:: 18 stycznia 2012 ::


Buddyzm tendai i shingon

W kontekście Japonii najbardziej znany jest buddyzm zen, jednak zanim ten odłam nabrał rumieńców i stał się popularny wśród wojowników w epoce Kamakura (1185-1333), dominowały dwie szkoły buddyjskie, które w epoce Hean (794-1185) stały się bardzo popularne pośród arystokracji dworskiej.

Pierwsza, czyli tendai (天台) jest eklektyczną szkołą buddyzmu, której nauki oparte na Sutrze Lotosu. Przekonania tego odłamu są w wielu punktach zgodne z naukami shingon. Twórcą tej formy buddyzmu był Saichō (最長, znany pod pośmiertnym imieniem Dengyō daishi (伝教大師 767-822). Najważniejszy ośrodek tej szkoły mieści się w Kioto na górze Hiei.

Saichō urodził się w Shiga w prefekturze Ōmi i już w wieku 14 lat został mnichem. W 788 roku zbudował świątynię Enryakuji, a w 802 roku wybrał się do Chin, gdzie studiował buddyzm chen-yen (shingon), zen i tein-tai (tendai) oraz nauki u mistrza Tao-Sui w świątyni Kuo-ch’ing. Po powrocie w 805 roku do Japonii został przeorem Enryakuji, ale nie pozwolono mu przeprowadzać własnych ceremonii tendai (wtedy szkoła ta traktowana była jak sekta). Dopiero w 807 roku miała miejsce „rejestracja” tendai jako oficjalnej szkoły buddyzmu.

Saichō napisał kilka książek z komentarzami do Sutry Lotosu, oraz Obronę kraju (Shugo kokkai shō 守護国界章).

Druga szkoła popularna w epoce Heian to shingon (真言 „prawdziwe słowa”), działająca mniej więcej w tym samym czasie, co tendai. Zaliczana jest do późnej formy Mantrayany (buddyzm indyjski, występujący także w Tybecie i na Jawie). W tej szkole podstawą nauki stały się mikkyō (密教„tajemne nauki”), wykorzystujące mandale, mudry i magiczne rytuały, a główna zasada głosiła, że cały Wszechświat jest manifestacją Buddy Wajroczany. Wajroczana manifestuje swą obecność poprzez wielu buddów i bodhisattwów, reprezentowanych symbolicznie na mandalach, stąd zastosowanie magi, zaklęć oraz różnych inkantacji.

Założycielem shingon był Kūkai (空海, znany pod pośmiertnym imieniem Kōbō daishi (弘法大師 774-835). Był wszechstronnie wykształconym mnichem, studiował literaturę chińską pod okiem swego wuja i początkowo należał do buddyjskiej szkoły sanron. W wieku 21 lat został wyświęcony w Tōdaiji w Narze, a w wieku 24 lat napisał tekst Sankyō shiki ( 三教指帰), który stanowił próbę połączenia nauk buddyjskich, konfucjańskich i taoistycznych. W 804 roku wybrał się do Chin, gdzie w Czanganie studiował buddyzm chen-yu (shingon) u mistrza Hui-kuo. Studiował także sanskryt i współpracował z Adamem, księdzem nestoriańskim, a po powrocie do Japonii zrobił karierę na dworze cesarskim.

Zbudował klasztor Kongobuji na górze Kōya, jest autorem 100 książek, uważany jest za twórcę hiragany i został uznany za świętego. Z ciekawostek rytualnych - wprowadził kanjo (潅項) [sankr. Abisheka] czyli spryskiwanie wodą jako symbol wkroczenia a drogę do oświecenia.

Bardzo malarski opis praktyk obu tych szkół buddyjskich można znaleźć w literaturze epoki Heian, szczególnie w (Genji monogatari) oraz w Dzienniku Murasaki Shikibu ( Murasaki Shikibu nikki).

m.



:: 20 stycznia 2012 ::


Pochodzenie języka japońskiego

Pochodzenie języka japońskiego jest trudne do jednoznacznego ustalenia. W toku badań językoznawczych ukuto teorie łączące język japoński z językami ałtajsko-uralskimi, koreańskim oraz ryūkyūańskim. Pojawiły się też teorie łączące japoński z językami południowej Azji (malajsko-polinezyjskim i australo-azjatyckim oraz tybetansko-birmańskim). Próbowano też łączyć japoński z językami indoeuropejskimi (węgierski, fiński), a także z perskim, greckim, baskijskim czy sumeryjskim.

Obecnie dominuje przekonanie, że japoński składa się z warstwy australijskiej i ałtajskiej lub, inaczej ujmując, jest hybrydą australijsko-ałatajską, lub językiem zmieszanym z elementów tych języków.

Porównanie partykuł tunguskich i japońskich wykazało podobieństwo tych języków, stąd wniosek (np. Millera), że japoński jest późniejszą, zmienioną formą aglutynacyjnej jednostki lingwistycznej, do której zaliczały się: turecki, mongolski i tunguski.



wg Millera

Historycznie język japoński podzielony został ze względu na kilka etapów rozwoju:

1. Od epoki Nara mamy do czynienia ze starojapońskim (jōgo nihongo).
2. Epoka Heian to czasy późno-starojapońskiego (chūgo nihongo).
3. W okresie Kamakura i Muromachi wykształcił się średnio-japoński (chūsei nihongo).
4. Od epoki Edo Japończycy posługiwali się wczesno-współczesnym japońskim (kinsei nihongo).
5. Od Meji do czasów obecnych w użyciu jest współczesny japoński (gendai nihongo).

Można też pokusić się o wyodrębnienie kilku cech charakterystycznych wynikających z historycznego rozwoju japońskiego:

1. Starojapoński miał prawdopodobnie 8 samogłosek, które wyrosły z prastaro-japońskich 4 lub 5. Używano wtedy dwóch typów 'i', 'e' i 'o'. Obecnie jest tylko 5 samogłosek.
2. Dostosowanie pisma kanji do zapisu japońskiego oraz utworzenie hiragany i katakany, co było głównym osiągnięciem epok Nara i wczesnego Heian.
3. Wykształcenie wzoru składni zdania wg wzoru SOV.
4. Zapożyczenia słów chińskich związanych z wprowadzaniem buddyzmu, potem w Nara konfucjanizmu, a następnie z przybyciem zen.
5. Z Chin przeniesiono końcówki słów na –n. Słowa japońskie zbudowane były z sylab i zakończone samogłoską. Uważa się, że to doprowadziło do przekształceń gramatycznych typu: yomu→yomita →yonda.
6. Język i pismo są sylabiczne. W tekście „Kojiki” (812 rok) rozpoznano 88 sylab, w tekście „Nihonshōki” (820 rok) już mniej, bo 82. W początkowym okresie Heian liczba ta zmniejszyła się do 66 sylab. Co więcej, w epoce Nara niektóre sylaby miały po dwa sposoby wymawiania.
7. Pożyczki z języków europejskich pojawiające się od przybycia Portugalczyków w 1543 roku.
8. Uproszczenie gramatyki i zanik form gramatycznych o podobnej funkcji, np.: czas przeszły wyrażany przez KERI i KI, NU, CHŪ, RI, KI, KERI zanikły w Kamakura i Muromachi. TARI pojawiło się w języku współczesnym jako forma czasu przeszłego TA.

Z ciekawostek dotyczących samego słownictwa:
1. Czysto japońskie słownictwo dotyczy uprawy roli i rybołówstwa, zjawisk przyrody, nazw biologicznych, onomatopei oraz nazw geograficznych.
2. Kango - zapożyczenia chińskie, opisywały bardziej zaawansowane dziedziny cywilizacyjne, takie jak: prawo, medycyna, literatura czy religia.
3. Gairaigo – zapożyczenia z innych języków dotyczyły materialnych elementów kultury zachodniej stopniowo przenikającej na grunt japoński.
4. Wiele słów sino-japońskich zapożyczono dopiero w epoce Meiji i wiązało się to z rozwojem technologicznym kraju.

I rzecz najważniejsza: ucząc się japońskiego poza granicami Japonii, uczymy się dialektu tokijskiego, czyli języka standardowego (hyōjungo). Trzeba jednak pamiętać, że ukształtowanie geograficzne wysp japońskich (łańcuchy górskie separujące zamieszkane doliny) sprzyjał powstawaniu licznych dialektów. Dopiero w epoce Meiji, z powodów politycznych i administracyjnych, pojawiła się potrzeba wprowadzenia dialektu obowiązującego. Ustalono, że obowiązującą mową stanie się dialekt Edo z elementami dialektu kiotowskiego. Wciąż jednak, podróżując po Japonii, można dostrzec spore różnice w języku, szczególnie pomiędzy krańcami północnymi i południowymi, a także pomiędzy terenami wschodnimi i zachodnimi wysp głównych.

Uwaga: język ryūkyūński kilka lat temu został uznany za odrębny, niezależny język, a nie dialekt języka japońskiego.

m.


:: 27 stycznia 2012 ::


Konkurs

Skoro już na wszystkich blogach były konkursy, czas i na Matsumi...

Obawiam się jednak, że będzie to niesprawiedliwy konkurs, bo tylko dla ludzi w Wrocławia i okolic...

Pytanie konkursowe brzmi:
Gdzie we Wrocławiu można znaleźć pomnik gigantycznego tłumoczka furoshiki? (na zdjęciach poniżej)





Do wygrania, oczywiście... furoshiki.

Chusta mojej ulubionej firmy Musubi ze wzorem herbów (bawełna, wymiary 48x48 cm, czyli w sam raz do pakowania obento)






Na odpowiedzi czekamy do 15 lutego pod adresem:
info@matsumi.pl.


I już po konkursie :).
Prawidłowa odpowiedź brzmi: przy Galerii na ul. Czystej (północna ściana), z tyłu Renomy



:: 31 stycznia 2012 ::


Cechy antropologiczne Japończyków

Temat delikatny, bo ktoś mógłby się przyczepić, że rasowy i niepoprawny politycznie... Jednak dzisiaj pokrótce i bardzo prościutko o charakterystycznych cechach antropologicznych dominujących na Wyspach Japońskich.

Antropologicznie typ japoński jest kombinacją cech proto-mongoloidalnych ludów z epoki Jōmon (12 000 lat p.n.e-300 r p.n.e.) z dominacją cech ludów neo-mongoloidalnych, które zasiedliły Wyspy Japońskie w epoce Yayoi (330 r. p.n.e.- 300 r. n.e.).

Z grubsza rzecz biorąc i upraszczając do maksimum, można ten typ uznać za „podstawowy” japoński. Składają się na niego poniższe wyraziste cechy antropologiczne:

1. Obecność powieki mongoloidalnej, nadającej charakterystyczny skośny wykrój oczu.
2. Ciemne (brązowe) zabarwienie tęczówki.
3. Śniade zabarwienie skóry.
4. Skóra cieńsza, niż u typu kaukaskiego, o mniejszej ilości gruczołów potowych (lepsza ochrona przed zimnem).
5. Krótsze kończyny i 20% bardziej gęste kości od typu kaukaskiego, a co za tym idzie, niżej osadzony środek ciężkości ciała i mniejszy wzrost (kolejne przystosowane do zimnego klimatu).
6. Androgyniczna budowa ciała.
7. Tzw. sinadont (lub szerzej Mongoloid dental complex), czyli zęby (szczególnie siekacze) rosnące w dwóch rzędach.
8. Płaskie twarze z wystającymi kośćmi policzkowymi (jarzmowymi) i stosunkowo płaskimi i małymi nosami.
9. Stosunkowo duże (pedomorficzne/ neoteniczne) głowy w porównaniu do reszty ciała. (stąd może estetyczne zamiłowanie do neotenii w mangach i anime)
10. Długie wąskie palce u dłoni z paznokciami w migdałowatym kształcie.
11. Rzadki zarost (obfitszy zarost jest pozostałością cech proto-mongoloidalnych, czyli najczęściej Ajnuskich).
12. Tzw. plama mongoloidalna, widoczna u niemowląt w okolicy krzyżowej. Jest to ciemniejsze (sinawe) zabarwienie skóry, które zazwyczaj znika wraz ze wzrostem dziecka.
13. Przeważająca grupa krwi typu A.

Poza tymi cechami „głównymi” można też natknąć się na genetyczne wpływy o zasięgu bardziej lokalnym, np. kręcone włosy, które są pozostałością migracji ludów polinezyjskich, czy zielone oczy, spotykane na północy Japonii, gdzie w XIX w rybacy brali za żony Rosjanki z Sachalinu.

Co ciekawe, „dominujący” typ antropologiczny zaczyna się „rozmywać” pod wpływem czynników kulturowych, takich jak: zmiana diety (wprowadzenie większej ilości mięsa, przyczynia się do zwiększenia wzrostu), polepszenia warunków życia, czy coraz częstsze narodziny dzieci z międzynarodowych związków.


m.



::

2017
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2016
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2015
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2014
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2013
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2012
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2011
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2010
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2009
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2008
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2007
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień


RSS