:: 24 października 2013 ::


Cytra koto

Dla tych, którzy „w ciemno” wybierają się na Jazztopadowy koncert...



Nazwa koto obecnie odnosi się do cytry japońskiej, ale pierwotnie tym terminem określano wszystkie instrumenty strunowe (szarpane chordofony) w Japonii. Koto przywędrowało na Wyspy Japońskie z Chin, gdzie popularna była siedmiostrunowa cytra qin.

Japońskie koto wywodzi się od chińskiej cytry se z przesuwnymi mostkami (progami). Pierwsze japońskie wersje tego instrumentu wagon i gakusō miały sześć strun i sześć progów. Z czasem, pod wpływem mody chińskiej liczba strun wzrosła do dwunastu a nawet trzynastu i narodziła się dworska odmiana cytry, czyli koto.

Koto podobno najlepiej brzmi solo. To przekonanie wywodzi się z IX w, kiedy to Fujiwara no Sadatoshi zaprezentował chińskie solowe utwory na dworską cytrę.

Trudno dotrzeć do historycznych zapisków na temat tego instrumentu, a tym bardziej do zapisanych utworów, ponieważ nauczano tylko wybranych, a nauka prowadzona była ze słuchu i poprzez naśladownictwo. Najwięcej informacji pochodzi z literatury pięknej, głównie z Utsubo monogatari oraz Genji monogatari.

Tradycyjna muzyka na koto, która kształtowała się w XII w, opierała się na popularnych muzycznych stylach imayō(pieśni rozrywkowe z X w, które z czasem weszły do repertuaru kurtyzan i wędrownych śpiewaków) i saibara (starojapońskie pieśni ludowe).

Co ciekawe, jedna ze szkół, Tsukushi, przetrwała do czasów współczesnych. Styl ten nazywany jest tsukushigoto i wywodzi się od kapłana Kenjuna (1547-1636), który skomponował dziesięć pieśni inspirowanych gatunkiem kamiuta. Uważa się, że styl ten łączy dawną klasyczną muzykę dworską na koto ze współczesnym stylem gry na tym instrumencie.

Pod koniec XVII w zaczęto muzykę koto łączyć z innymi instrumentami. Najpierw był duet koto i shamisen, potem zastosowano styl jiuta (pierwotnie tak nazywano pieśni z Kioto) z akompaniamentem fletu shakuhachi aż powstała „muzyka na trzech”, czyli sankyoku.

W XIX w utworach na cytrę zaczęto kłaść nacisk na pierwszoplanową rolę wokalu.

Można by się spodziewać, że wiek XX przyniesie spadek zainteresowania tradycyjną muzyką na cytrę, jednak właśnie czasy współczesne okazały się najbardziej płodne. Zaczęto bowiem łączyć brzmienie koto z zachodnimi instrumentami.

Największy wkład w nowe brzmienie cytry japońskiej mieli Miyagi Michio (1894-1956)
oraz Nakanohima Kin'ichi (1904-1984)





Dla spragnionych wiedzy:
Mikołaj Melanowicz, Literatura japońska, PIW, Warszawa 1994, tom I.
William P. Malm, Traditional Japanese Music and Musical Instruments, Kodansha International, Tokio 2000.

m.



::

2018
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2017
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2016
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2015
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2014
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2013
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2012
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2011
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2010
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2009
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2008
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2007
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień


RSS